2014 جىلعى 26 جەلتوقسان, استانا قالاسى
«ارنايى جانە مامانداندىرىلعان اۆتوكولىك قۇرالدارىن تەحنيكالىق پايدالانۋ» كاسىبي ستاندارتتى بەكىتۋ تۋرالى
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2007 جىلعى 15 مامىرداعى ەڭبەك كودەكسىنىڭ 138-5-بابىنىڭ 3-تارماعىنا سايكەس بۇيىرامىن:
1. قوسا بەرىلىپ وتىرعان «ارنايى جانە مامانداندىرىلعان اۆتوكولىك قۇرالدارىن تەحنيكالىق پايدالانۋ» كاسىبي ستاندارتى كاسىبي ستاندارتى بەكىتىلسىن.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ كولىكتىك كوميتەتى ء(ا.ا.اساۆباەۆ):
1) وسى بۇيرىقتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن مەملەكەتتىك تىركەلۋىن;
2) وسى بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن ون كۇنتىزبەلىك كۇن ىشىندە مەرزىمدى ءباسپاسوز باسىلىمدارىندا جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ رەسپۋبليكالىق قۇقىقتىق اقپارات ورتالىعى» شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ قۇقىعىنداعى «ادىلەت» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورنىنىڭ اقپاراتتىق-قۇقىقتىق جۇيەسىنە رەسمي جاريالاۋعا كوشىرمەسىن جىبەرۋدى;
3) وسى بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ ينتەرنەت-رەسۋرسىندا جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ينترانەت-پورتالىندا ورنالاستىرىلۋىن;
4) وسى بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن ون جۇمىس كۇنى ىشىندە وسى بۇيرىقتىڭ 2-تارماعىنىڭ 1), 2) جانە 3)-تارماقشالارىندا كوزدەلگەن شارالار تۋرالى مالىمەتتەردى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ زاڭ دەپارتامەنتىنە ۇسىنۋدى قامتاماسىز ەتسىن.
3. وسى بۇيرىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ج.م.قاسىمبەككە جۇكتەلسىن.
4. وسى بۇيرىق العاشقى رەسمي جاريالانعان كۇنىنەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ
ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ج.قاسىمبەك.
«كەلىسىلدى»
قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى
______________ت.دۇيسەنوۆا
2015 جىلعى 21 قاڭتار
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى
مىندەتىن اتقارۋشىنىڭ 2015 جىلعى 26 جەلتوقسانداعى №312 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن
«ارنايى جانە مامانداندىرىلعان اۆتوكولىك قۇرالدارىن
تەحنيكالىق پايدالانۋ» كاسىبي ستاندارتى
1. جالپى قاعيدالار
1. «ارنايى جانە مامانداندىرىلعان اۆتوكولىك قۇرالدارىن تەحنيكالىق پايدالانۋ» كاسىبي ستاندارتى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن, ونىڭ ىشىندە كاسىپورىنداعى پەرسونالدى وقىتۋ ءۇشىن ءبىلىم بەرۋ مەن مەكەمەلەردەگى قىزمەتكەرلەر مەن تۇلەكتەردى سەرتيفيكاتتاۋ ءۇشىن جانە پەرسونالدى باسقارۋ سالاسىنداعى كەڭ اۋقىمدى مىندەتتەردى شەشۋ ءۇشىن ارنالعان.
2. وسى كاسىبي ستاندارتتا مىناداي تەرميندەر جانە انىقتامالار قولدانىلادى:
1) ارنايى اۆتوكولىك قۇرالى – ارنايى تەحنولوگيالىق جابدىقتارمەن جابدىقتالعان, ارناي جەلىلىك جانە (نەمەسە) دىبىستىق سيگنالدارى, جازۋلارى جانە (نەمەسە) تۇستىك گرافيكالىق بوياۋلارى بار اۆتوموبيلدەر;
2) ارنايى جابدىق – ارنايى جانە ارنايى مامانداندىرىلعان كولىك قۇرالىنىڭ شاسسيىندە (جاقتاۋدا), قورابىندا, كابيناسىندا نەمەسە سىرتىندا ورنالاساتىن ءارتۇرلى قۇرالدار,قوندىرعىلار;
3) ارنايى جانە مامانداندىرىلعان اۆتوكولىك قۇرالدارىن تەحنيكالىق پايدالانۋ – ەڭبەكتىك جانە ماتەريالدىق رەسۋرستاردىڭ از شىعىنا كەزىندە ارنايى كولىك قۇرالىن ءتيىمدى پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتەتىن ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق جانە ۇيىمداستىرۋشىلىق ءىس-شارالاردىڭ جيىنى مەن بەكىتىلگەن رەسۋرستار مەن قىزمەت مەرزىمى كەزىندەگى ارنايى كولىك قۇرالىنىڭ ەنگىزىلگەن/بەرىلگەن سيپاتتاماسىن ساقتاۋ;
4) ارنايى ماشينا, ارنايى اۆتوكولىك – ارنايى ماقساتتاعى كولىك ماعىناسىن بەرەتىن, سينونيمدىك تۇسىنىكتەر;
5) بىلىكتىلىك – قىزمەتكەردىڭ ناقتى ەڭبەك فۋنكتسيالارىن ساپالى ورىنداۋعا دايىن بولۋ دارەجەسى;
6) بىلىكتىلىك انىقتامالىعى – باسشىلاردىڭ, مامانداردىڭ جانە باسقا دا قىزمەتكەرلەر لاۋازىمدارىنىڭ بىلىكتىلىك انىقتامالىعى;
7) بىلىكتىلىك دەڭگەيى – ەڭبەك ءىس-قيمىلدارىنىڭ كۇردەلىلىگى, ستاندارتتى ەمەستىگىن, جاۋاپكەرشىلىگى مەن دەربەستىلىگى ولشەمدەرىنە قاراي سارالاناتىن قىزمەتكەردىڭ دايارلىعى مەن قۇزىرەتتىلىگىنىڭ دەڭگەيىنە قويىلاتىن تالاپتار جيىنتىعى;
8) ۇلتتىق بىلىكتىلىك شەڭبەرى– ەڭبەك نارىعىندا تانىلاتىن بىلىكتىلىك دەڭگەيلەرىن قۇرىلىمدىق جاعىنان سيپاتتاۋ;
9) ۇلتتىق بىلىكتىلىك جۇيەسى – ەڭبەك نارىق جاعىنان مامانداردىڭ بىلىكتىلىگىنە سۇرانىستار مەن ۇسىنىستاردى قۇقىقتىق جانە ينستيتۋتسيونالدى رەتتەۋ تەتىكتەرىنىڭ جيىنتىعى;
10) سالالىق بىلىكتىلىك شەڭبەرى – سالادا تانىلاتىن بىلىكتىلىك دەڭگەيلەرىن قۇرىلىمدىق جاعىنان سيپاتتاۋ;
11) ەڭبەك فۋنكتسياسى – ەڭبەك پروتسەسىنىڭ ءبىر نەمەسە بىرنەشە مىندەتتەرىن شەشۋگە باعىتتالعان ءوزارا بايلانىستى ءىس-قيمىلدار جيىنتىعى;
12) كاسىبي ستاندارت – ەڭبەكتىڭ بىلىكتىلىك, قۇزىرەتتىلىك, مازمۇندىق, ساپالىق جانە شارتتىق دەڭگەيلەرىندەگى ناقتى سالاداعى كاسىبي قىزمەتتى انىقتايتىن ستاندارت;
13) كاسىپ – ارنايى دايىندىق ناتيجەسىندە پايدا بولاتىن جانە ءبىلى تۋرالى ءتيىستى قۇجاتتارمەن راستالاتىن ناقتى ءبىلىمىن, شەبەرلىگىن جانە پراكتيكالىق داعدىلارىن تالاپ ەتەتىن ادامنىڭ ەڭبەك قىزمەتىنىڭ نەگىزگى ءتۇرى;
14) كاسىپتىك كىشى توپ – ەڭبەك فۋنكتسيالارىنىڭ جانە ولاردى ورىنداۋ ءۇشىن قاجەتتى قۇزىرەتتەردىڭ ءبىرتۇتاس جيىنىمەن قالىپتاستىرىلعان كاسىپتەر جيىنتىعى;
15) كاسىبي توپ – ورتاق ينتەگراتسيالىق نەگىزى (ۇقساس نەمەسە جاقىن تاعايىنداۋ, وبەكتىلەر, تەحنولوگيالار, ونىڭ ىشىندە ەڭبەك قۇرالدارى) بار جانە ولاردى ورىنداۋ ءۇشىن ەڭبەك فۋنكتسيالارىنىڭ جانە قۇزىرەتتىلىكتەرىنىڭ ۇقساس جيىنتىعىن كوزدەيتىن كاسىبي كىشى توپتاردىڭ جيىنتىعى;
16) قاۋىپتى جۇك – كولىك وقيعاسى ناتيجەسىندە ادامداردىڭ دەنساۋلىعىنا نەمەسە ومىرىنە جانە /نەمەسە قورشاعان ورتاعى زيان كەلتىرەتىن جۇك;
17) مامانداندىرىلعان اۆتوكولىك قۇرالى - ءبىر نەمەسە بىرنەشە ءبىر نەشە تۇرتەگى بىرتەكتەس جۇكتەردى تاسۋعا ارنالعان جانە تيەۋ-ءتۇسىرۋ جۇمىستارىن ورىنداۋ كەزىندە جانە جۇكتەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن جانە مەحانيزاتسياسىن نەمەسە اۆتوماتيزاتسياسىن قامتاماسىز ەتەتىن ءارتۇرلى قوندىرعىلارمەن جانە قۇرال-سايماندارمەن جابدىقتالعان اۆتوكولىك قۇرالى; سونداي-اق ارنايى جابدىقتالعان اۆتوكولىك قۇرالدارىنا اۋىر سالماقتاعى جۇكتەردى تاسىمالداۋعا ارنالعان, ەسكە تۇسەتىن قول جەتىمدى شەكتەر بويىنشا نورمالاردىڭ ساقتالۋىن جانە ءوس بويىنشا سالماقتى بىركەلكى تاراتاتىن اۆتوموبيل جولدارىنىڭ ساقتىعىن قامتاماسىز ەتەتىن كوپ ءوستى جانە كوپ دوڭگەلەكتى جىلجىمالى قۇرامدار كىرەدى.
18) سالا – شىعاراتىن ونىمدەرىنىڭ, ءوندىرىس تەحنولوگيالارىنىڭ, نەگىزگى قورلارىنىڭ جانە جۇمىس ىستەۋشىلەردىڭ كاسىبي ماشىقتارىنىڭ ورتاقتاستىعى ءتان كاسىپورىندار مەن ۇيىمداردىڭ جيىنتىعى.
3. وسى كاسىبي ستاندارتتا كەلەسى قىسقارتۋلار پايدالانىلادى:
1) ۇبش - ۇلتتىق بىلىكتىلىك شەڭبەرى;
2) ۇبج - ۇلتتىق بىلىكتىلىك جۇيەسى;
3) سبش - سالالىق بىلىكتىلىك شەڭبەرى;
4) كس – كاسىبي ستاندارت;
5) با - بىلىكتىلىك انىقتامالىعى.
2. كاسىبي ستاندارتتىڭ پاسپورتى
4. كاسىبي ستاندارتتىڭ اتاۋى: ارنايى جانە مامانداندىرىلعان اۆتوكولىك قۇرالدارىن تەحنيكالىق پايدالانۋ.
5. كاسىبي ستاندارتتى ازىرلەۋ ماقساتى: كاسىبي ستاندارتتىڭ مازمۇنىنا قويىلاتىن بىرىڭعاي تالاپتاردى سايكەستەندىرۋ جانە بەكىتۋ, اۆتوكولىك قۇرالىن تەحنيكالىق پايدالانۋدى ۇيىمداستىرۋ اياسىندا ماماندارعا قويىلاتىن بىلىكتىلىك دەڭگەيىنىڭ ناقتى ولشەمدەرىن ايقىنداۋ.
6. كاسىبي ستاندارتتىڭ قىسقاشا سيپاتتاماسى: ارنايى جانە مامانداندىرىلعان اۆتوكولىك قۇرالدارىن قاۋىپسىز قولدانۋدى ۇيىمداستىرۋ جانە سۇيەمەلدەۋ
7. نەگىزگى توپ: كولىك.
كاسىبي توپ: كولىك ينفراقۇرىلىمىن كۇتۋ جانە جوندەۋ.
3. كاسىپتەر كارتوچكالارى
8. كاسىپتەر تىزبەسى:
ارنايى اۆتوكولىكتى تەحنيكالىق پايدالانۋ جونىندەگى ينجەنەر, سبش بويىنشا 5 بىلىكتىلىك دەڭگەيى.
كاسىپ كارتوچكاسى وسى كاسىبي ستاندارتتىڭ قوسىمشاسىندا كەلتىرىلگەن.
«ارنايى جانە مامانداندىرىلعان اۆتوكولىك قۇرالدارىن تەحنيكالىق پايدالانۋ»
كاسىبي ستاندارتىنا قوسىمشا
كاسىپتەر كارتوچكالارى
«ارنايى اۆتوكولىكتى تەحنيكالىق پايدالانۋ جونىندەگى ينجەنەر»
كاسىپ كارتوچكاسى
كاسىپ كودى 2145
كاسىپ اتاۋى ارنايى اۆتوكولىكتى تەحنيكالىق پايدالانۋ بويىنشا ينجەنەر
سبش بويىنشا بىلىكتىلىك دەڭگەيى 5
با بويىنشا بىلىكتىلىك دەڭگەيى 4
كاسىبي ءبىلىم دەڭگەيى ءتيىستى ماماندىق بويىنشا جوعارى (نەمەسە جوعارعى وقۋ ورنىنان كەيىنگى) ءبىلىم
ەڭبەك فۋنكتسيالارى 1) بەلگىلەنگەن رەسۋرستار مەن قىزمەت ەتۋ مەرزىمى بويىندا بەلگىلەنگەن سيپاتتامالارىن ساقتاي وتىرىپ, ارنايى اۆتوكولىك قۇرالىن تەحنيكالىق پايدالانۋ پروتسەسىنە باسشىلىق ەتۋ
1 ەڭبەك فۋنكتسياسى
بەلگىلەنگەن رەسۋرستار مەن قىزمەت ەتۋ مەرزىمى بويىندا بەلگىلەنگەن سيپاتتامالارىن ساقتاي وتىرىپ, ارنايى اۆتوكولىك قۇرالىن تەحنيكالىق پايدالانۋ پروتسەسىنە باسشىلىق ەتۋ
شەبەرلىگى مەن داعدىلارى:
1. اۆتوموبيلدەردىڭ ارنايى جابدىقتارىنىڭ تەحنيكالىق جاعدايىن باعالاۋى, اقاۋلار/كەمشىلىكتەر مەن ىستەن شىعۋدى جويۋ ءۇشىن قاجەتتى جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزە ءبىلۋ.
2. ءوندىرۋشى-زاۋىتتىڭ تەحنيكالىق تالاپتارىنا سونداي-اق پايدالانۋ بويىنشا قولدانىستاعى نۇسقاۋلىققا سايكەس, ارنايى اۆتوكولىك قۇرالدارىن اقاۋسىز ارنايى جابدىقتارمەن جيىنتىقتاۋ, قامتاماسىز ەتە ءبىلۋ.
3. ارنايى اۆتوكولىك جابدىقتارى بويىنشا تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ جانە ارنايى جابدىقتاردى جوندەۋ جانە باسقا دا قۇجاتتاردىڭ جوسپارىن قۇراۋ.
4. ارنايى جابدىقتاردى پايدالانۋ, تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ جانە جوندەۋ كەزىندەگى ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى مەن ءورت قاۋىپسىزدىگىنىڭ تالاپتارىن ورىنداۋ بويىنشا شارالاردى ۇيىمداستىرۋ.
5. مامانداندىرىلعان كولىكتى پايدالانۋ, تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ جانە جوندەۋ بويىنشا ارنايى كھلىك قىزمەتىنىڭ جەكە قۇرامىمەن تەحنيكالىق وقۋلاردى وتكىزۋ.
6. مامانداندىرىلعان اۆتوكولىك قۇرالدارىن جانە وندىرىستىك بولمەلەردى كۇز-قىس جانە كوكتەم-جاز مەزگىلدەرىنە دايىنداۋ بويىنشا ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋ.
7. باقىلاۋ-ولشەك قۇرالدارىنىڭ كومەگىمەن بارلىق تۇيىندەر مەن اگرەگاتتارعا سىنامالار وتكىزۋمەن جاڭا ارنايى جابدىقتاردى پايدالانۋعا ەنگىزۋ نۇسقاۋلىعىنىڭ كورسەتكىشتەرى سول ءتۇيىنىڭ نە اگرەگاتتىڭ ەكسپلۋاتاتسيالىق-تەحنيكالىق سيپاتتاماسىنا ساي بولۋ كەرەك.
8. اۆتوموبيلدەردىڭ ارنايى جابدىقتارىنىڭ دۇرىس ساقتالۋىن باقىلاۋ, دەر كەزىندە اقاۋلارى بار اۆتوموبيلدەردى جوندەۋگە جىبەرۋ.
9. ارنايى اۆتوكولىك قۇرالدارىنا تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋگە ارنالعان شىعىندار تالداۋ جانە ولاردى تومەندەتۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋ.
ءبىلىمى:
1. «اۆتوموبيل كولىگى تۋرالى» 2003 جىلعى 4 شىلدەدەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنىڭ 13 بابىنىڭ 23-10) تارماقشاسىنا سايكەس قۇزىرەتتى ورگان بەكىتەتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا اۆتوكولىك قۇرالدارىن تەحنيكالىق پايدالانۋ قاعيداسى جانە ارنايى مامانداندىرىلعان اۆتوكولىك قىزمەتىن رەتتەيتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باسقا دا نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرى.
2. اۆتوموبيلدەردىڭ ارنايى جابدىقتارىنىڭ جۇمىسى, تەحنيكالىق سيپاتتامالارى جانە قۇرىلىمدىق ەرەكشەلىكتەرى.
3. ارنايى اۆتوكولىك قۇرالدارىنىڭ ارنايى جابدىقتارىنىڭ كونسترۋكتسيالىق, تەحنيكالىق پايدالانۋ, جوندەۋ جۇمىستارى نەگىزدەرىنىڭ جانە تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ قاعيدالارىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى.
4. مامانداندىرىلعان اۆتوكولىكتى كوكتەم-جاز جانە كۇز-قىس مەزگىلدەرىندە, سونداي-اق ەرەكشە جاعدايلاردا قولدانۋدىڭ ەرەكشە جاعدايلارى, بەكىتىلگەن شەكتەۋلەر.
5. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەڭبەك زاڭناماسىنىڭ نەگىزدەرى.
6. ەڭبەكتى قورعاۋدىڭ, وندىرىستىك, ءورت جانە ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىك تالاپتارى مەن قاعيدالارى.
جەكە قۇزىرەتتىلىكتەرگە قويىلاتىن تالاپتار جەكە جيناقىلىق.
تەحنيكالىق ويلاۋ قابىلەتى.
دەربەس شەشىمدەر قابىلداۋ.
ۇبش بويىنشا باسقا كاسىپتەرمەن بايلانىسى
كاسىبي ستاندارتتىڭ تەحنيكالىق دەرەكتەرى
ازىرلەنگەن «فاكتور» جۇيەلىك زەرتتەۋلەر كومپانياسى» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى
نۇسقا نومەرى مەن شىققان جىلى 1 نۇسقا, 2014 جىل
بولجامدى قايتا قاراۋ مەرزىمى 2017 جىل
بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگىندە 2015 جىلعى 4 ناۋرىزداعى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق كەسىمدەردى مەملەكەتتىك تىركەۋدىڭ تىزىلىمىنە №10387 بولىپ ەنگىزىلدى.